Cleveringalezing 26 november 2026, door Dr. Theo (M.) van den Doel met als titel Geopolitiek: “De grootmachten en de positie van Europa”.

De Russische inval in de Oekraïne (2022) vormt een keerpunt in de geschiedenis. Volgens Poetin is de ‘speciale operatie’ geen territoriaal conflict, maar gaat het om een veel fundamenteler onderwerp, namelijk de uitgangspunten voor een nieuwe internationale orde (Sotsji, Valdai International Discussion Club meeting, 5 October, 2023). 

De geopolitieke doelen van China zijn gericht op het ontbinden van het netwerk van de VS en zijn bondgenoten; de zuivering van internationale organen van Westerse waarden en een multipolaire ordening op basis van Chinese opvattingen en waarden. Beide grootmachten streven naar een ‘nieuwe’ wereldorde. 

De Verenigde Staten heeft China en Rusland overtroffen door in 2025 afscheid te nemen van de ’oude’ wereldorde. Sinds die tijd worden we geconfronteerd met een ‘nieuwe’ wereldorde, waarbij volgens Thucydides (ca. 460 v. Chr. – 400 v. Chr.) geldt: “the strong do what they can and the weak suffer what they must.”

Na een uiteenzetting van het begrip ‘geopolitiek’ wordt teruggeblikt op de ‘geopoli-tiek’ van de 20e eeuw. Vervolgens wordt ingegaan op de geopolitieke doelstellingen van China, Rusland en de Verenigde Staten en de gevolgen daarvan voor Europa. Wat kan Europa als – ‘middenmacht’  – hiertegenover stellen?

Van den Doel was landmachtofficier en defensiewoordvoerder van de VVD-Tweede Kamerfractie tijdens de paarse kabinetten. Hij toonde zich daarbij een waardig opvolger van VVD-defensiespecialisten als Couzy, Koudijs en Ploeg. Werkte voor hij in de Kamer kwam als veiligheids- en defensiedeskundige bij Instituut Clingendael in Den Haag. Als lid van de enquêtecommissie Bijlmerramp nam hij afstand van een al te populistisch optreden van de overige commissieleden. Hield zich in de Kamer ook bezig met economische zaken en rampenbestrijding. Ook is hij initiatiefnemer van de jaarlijkse Nationale Veteranendag en van het Draaginsigne voor Veteranen. In 2022 promoveerde Van den Doel aan de Universiteit Leiden met een onderzoek over het Nederlandse veteranenbeleid en veteranenzorg.

Let op: afwijkende locatie

De lezing vindt plaats in MFC de Roef, Middelste Wei 2-4, Harderwijk. Aanvang 20.00 uur, inloop vanaf 19.30 uur. Toegang gratis

Reserveren kan via reserveren@gelderseacademie.nl of via contactformulier